بانک قرضالحسنه مهر ایران به عنوان یکی از ابتکارهای دولت نهم با سر و صدای زیادی افتتاح شد، اما به نظر میرسد با گذشت نزدیک به 5 ماه از افتتاح این بانک، فعالیتهای آن چندان به چشم نمیآید و بانک قرضالحسنه هنوز نتوانسته خود را به عنوان یک نهاد موثر پولی به جامعه عرضه کند. علت چیست؟
دولت نهم با تاسیس «بانک قرضالحسنه مهر ایران» در اواخر دی سال 86 تلاش کرد تا به یکی از دغدغهها در سیستم بانکی که پرداخت تسهیلات با هزینه بسیار پایین برای رفع نیازهای ضروری است پاسخ دهد و در کنار آن، زمینه گسترش بانکداری اسلامی را نیز در کشور فراهم کند.
لذا با این هدف بانک قرضالحسنه افتتاح شد و بنا بر آن شد تا بانکهای دولتی و خصوصی به اضافه صندوق مهر امام رضا(ع) تامینکنندگان سرمایه این بانک باشند و تمامی بانکهای سهامدار بانک قرضالحسنه موظف شدند همزمان با تاسیس و شروع به کار رسمی بانک، تعدادی از شعب و کارکنان خود را در اختیار این بانک قرار دهند.
در واقع تا قبل از تاسیس بانک قرضالحسنه یکی از مهمترین انتقادات رئیسجمهور به نظام بانکی، هزینه کردن منابع قرضالحسنه در مصارف غیر قرضالحسنه بود.
به بیان دیگر بانکها به جای آن که سپردههای قرضالحسنه خود را به عنوان وام قرضالحسنه در اختیار متقاضیان قرار دهند، بخش زیادی از آن را در قالب تسهیلات با نرخ سود معمول بانکی به مردم پرداخت کردند.
مطابق یک بررسی انجام شده در سال 85 بانکها فقط 30 درصد منابع قرضالحسنه خود را وام قرضالحسنه دادند و 70 درصد آن در بخش تسهیلات مدتدار مصروف گردید و به این ترتیب بانکها پولی را که تقریبا رایگان به دست آورده بودند، به متقاضیان گران پرداخت کردند. همین مساله یکی از مهمترین انگیزههای تاسیس بانک قرضالحسنه بود.
بنا بود با راهاندازی این بانک تمامی منابع قرضالحسنه در یک بانک جمعآوری شود تا از مصرف غیرصحیح و خارج از مجرای اصلی آن جلوگیری شود.
هماینک 5 ماه از تاسیس این بانک تخصصی میگذرد ولی در مراجعه به شعبات بانکها به نظر میرسد مردم اطلاع زیادی از تعریف قرضالحسنه خود بانکها و قرضالحسنه مهر ندارند و به دلیل محدود بودن شعبههای مستقل بانک قرضالحسنه مهر و کمرنگی فعالیت باجههای پیشبینی شده داخل شعب در جذب سپردهها توفیق چندانی حاصل نشده است.
بنا بر آمار موجود، هماینک 2000 واحد دسترسی به بانک قرضالحسنه در کشور وجود دارد که 300 مورد آن را شعب مستقل تشکیل میدهد که کار آنها صرفا قرضالحسنه است و 1700 مورد نیز در قالب فعالیت مشترک دیگر بانکها بویژه بانک ملی فعال هستند. اما آنچه در عمل از این فعالیت مشترک دیده میشود، باجهای است که به نام بانک قرضالحسنه مهر ایران در برخی شعب بانکهای دولتی تعبیه شده و عموما مشتری خاصی ندارد.
جذب سپردههای قرضالحسنه و ارائه تسهیلات با کارمزد 4 درصد به واجدین شرایط در قالب تسهیلات قرضالحسنه که شامل ایجاد اشتغال، هزینه ازدواج، هزینه تحصیل، درمان بیماری و یا دیگر نیازهایی که در این تعریف میگنجد از فعالیتهای این بانک است.
غلامرضا مصطفیپور، مدیرعامل بانک قرضالحسنه جذب سپردههای قرضالحسنه مردم را در بانک قرضالحسنه از زمان تاسیس تاکنون بیش از 300 میلیارد ریال ذکر میکند و میگوید: عمده این حجم از سپردهگذاری از وجوه ریز و کوچک مردم بوده و هنوز مشتریان کلان در بانک قرضالحسنه سپردهگذاری نکردهاند.
مقایسه این رقم باکل سپردههای قرضالحسنه بانکها در 10 ماه سال 86 تصویر شفافتری به ذهن متبادر میکند. مطابق گزارش بانک مرکزی در مدت 10 ماه سال 86 یکهزار و 321 میلیارد تومان سپرده قرضالحسنه در بانکهای کشور جمعآوری شده است.
حال این رقم را با 30 میلیارد تومانی که در بانک قرضالحسنه مهر سپردهگذاری شده مقایسه کنید. هر چند که باید پذیرفت این بانک هنوز خیلی نوپاست و فقط 5 ماه از تاسیس آن میگذرد، ولی باز هم رقم جذب منابع آن بسیار ناچیز به نظر میرسد.
مصطفیپور با اشاره به وجود 300 شعبه مستقل و 1700 شعبه دومنظوره بانک قرضالحسنه گفت: در این مدت متوجه شدیم که شعبههای دومنظوره که در بانکهای ملی و صادرات به صورت یک واحد یا باجه فعال هستند، از توفیق لازم برخوردار نبودند و درصدد هستیم که به مرور شعبات دومنظوره را تبدیل به شعبههای مستقل کنیم.
به گفته وی 90 درصد سپردههای جذب شده در بانک قرضالحسنه از طریق شعبههای مستقل این بانک صورت گرفته است.
وی افزود: براساس دستورالعملی که تدوین شد و به استحضار وزیر امور اقتصادی و دارایی وقت نیز رساندیم، بانک قرضالحسنه آمادگی دارد در وزارتخانهها، سازمانها، نهادها، دانشگاهها، بیمارستانها و مساجد که از استانداردهای حفاظتی برخوردار باشند، شعبه مستقل ایجاد کند و از این طریق به مرور شعبههای دومنظوره را تبدیل به شعبههای مستقل کنیم.
وی اظهار کرد: همچنین در این مدت موفق شدیم در شعبههای مستقل خود سیستم آفلاین را به آنلاین تبدیل کنیم که امروز بیش از 83 شعبه آنلاین شده و سرعت شعبهها به آنلاین شدن در حال گسترش است.
وی نداشتن کد از بانک مرکزی، عدم عضویت در اتاق پایاپای و سیستم شتاب را از مشکلات عمده فعالیت این بانک دانست و گفت: به دلیل نداشتن کد از بانک مرکزی فعالیت حساب جاری در این بانک متوقف بوده که همین مساله بانک را در جذب سپردهها با مشکل مواجه کرده است.
مصطفیپور با اشاره به پیگیری اخذ کد از بانک مرکزی گفت: تاکنون وجوه اداره شده و قرضالحسنه ویژه نیز به این بانک خیلی سوق پیدا نکرده و دلیل آن نیز فعال نبودن حساب جاری بانک است. وی درخصوص ادغام بانک قرضالحسنه و بانک ملی اظهار بیاطلاعی کرد و گفت: این بانک از زمان تاسیسش کمتر از 5 ماه میگذرد و خیلی جوان است و بانکی که میخواهد بخش عظیمی از مشتریان را پاسخگو باشد، باید بیشتر مورد حمایت قرار گیرد.
در حال حاضر بیش از 80 درصد تقاضای تسهیلات در حد 10 میلیون تومان است، ولی باید پرسید که آیا 80 درصد امکانات بانکها در اختیار این بانک قرار میگیرد؟ مدیرعامل بانک قرضالحسنه افزود: اگر شرایط برای کار کردن بانک فراهم شود به طور قطع این بانک موفق خواهد بود.
مصطفیپور از 300 شعبه مستقل فعال 11 شعبه آن را در تهران ذکر کرد و گفت: دوازدهمین شعبه نیز بزودی افتتاح خواهد شد. وی در پاسخ به این سوال که تاکنون چه میزان تسهیلات به متقاضیان پرداخت شده است، گفت: باید آمار آن جمعبندی شود تا بتوانیم رقم آن را اعلام کنیم.
واقعیتی که نمیتوان آن را انکار کرد این است که حتی جذب سپردههای قرضالحسنه نیز باید با ایجاد انگیزههای قوی صورت پذیرد و بجز افرادی که با نیت خیرخواهانه اقدام به گشایش سپرده میکنند، تشویق سپردهگذاران قرضالحسنه نیز در جذب سپردهها بیتاثیر نیست؛ در نتیجه برخی مردم که برای افتتاح حساب قرضالحسنه به بانکها مراجعه میکنند، ترجیح میدهند در حساب قرضالحسنهای اقدام به سپردهگذاری کنند که به آن جوایز تعلق میگیرد.
رئیس یکی از شعبههای بانک ملی که بانک قرضالحسنه مهر در آنجا شعبهای (باجهای) دایر کرده است، در گفتگو با خبرنگارما میگوید: هنگامی که افراد برای گشایش حساب قرضالحسنه به ما مراجعه میکنند، از آنها میپرسیم تمایل دارند در قرضالحسنه مهر که به آن تسهیلات ارائه میشود، سپردهگذاری کنند یا در قرضالحسنه که مشمول جوایز میشود که مردم بیشتر گرایش به دریافت جوایز داشتهاند.
وی در پاسخ به این سوال که تاکنون به چند نفر تسهیلات از محل حساب قرضالحسنه مهر ارائه شده است، گفت: بخشنامه آن بعد از عید به ما ابلاغ و اعلام شد که بانکها میتوانند از این منابع تسهیلات بدهند، ولی تاکنون تسهیلاتی ندادهایم، البته خود بانک نمیتواند در این زمینه وامی پرداخت کند، ولی مردم میتوانند برای دریافت تسهیلات به شعبه مرکزی مراجعه کنند.
)
)
)
با مدعی مگوئید اسرار عشق و مستی