بینا- ۸۴ سال از تأسيس بانك ملي ايران كه حاصل استقلال خواهي، انسجام و غرور ملي ايرانيان است مي‌گذرد. از اين رو فرصتي پديد آمد تا در نوشتاري كوتاه، مروري بر انگيزه‌ها و ضرورت‌هاي تأسيس بانك ملي ايران، كه بدون شك موجوديت آن با حيات نوين اقتصادي ايران بزرگ ارتباطي تنگاتنگ دارد، داشته‌ باشيم.
كشور ما سرزمين پهناوري است با اقوام مختلف ايراني، زبان‌ها ، لهجه‌ها و فرهنگ‌هاي گوناگون، همچنين موقعيت ممتاز جغرافيايي و توپوگرافيكي ، تنوع اقليمي، موهبت عظيم و بي شمار منابع طبيعي و ثروت‌هاي زيرزميني كه در طول تاريخ، چشم طمع قدرت‌هاي بزرگ جهان را به دنبال خود داشته است. در كنار اين قابليت ‌ها و فرصت‌هاي ممتاز، بي‌خبري و عدم آگاهي حكومت‌هاي مركزي ايران در گذشته، زمينه‌ساز نفوذ بيگانگان در سرزمين ما و عقب‌ماندگي كشور از جريان‌هاي پويا و سازنده‌ اقتصادي، در مقابل پيشرفت‌هاي شگفت‌انگيز دنياي غرب بوده است.
از جمله ميدان‌هايي كه عرصه نفوذ و سيطره اجانب و رقابت و تاخت و تاز قدرت‌هاي استعماري انگليس و روس طي سال‌هاي 1250 هجري شمسي به بعد قرار داشت ، عرصه اقتصاد و بانكداري بود كه منجر به اعطاي امتياز تاسيس بانك به دول بيگانه و واگذاري انحصاري نشر اسكناس به آنها گرديد. بيگانگاني كه قبل از هر چيز به منافع مالي و سياست هاي توسعه طلبانه كشورهاي متبوع خود مي انديشيدند. در اين برهه از تاريخ عليرغم مبارزات دليرانه روشنفكران و آزاديخواهان ، اوضاع اقتصادي مملكت نابسامان بود تا اينكه فكر تاسيس يك بانك ايراني با سرمايه ايراني در قلب ها جوانه زد و زن و مرد و پير و جوان در سراسر كشور به پا خواستند و با فداكاري و ايثارگري ، در بيستم شهريورماه سال 1307 ، بانك ملي ايران را بنا نهادند و به آرزوي ديرينه ملي كه نشانگر وقوف و اشراف مردم به اهميت بانك و بانكداري بوده است، جامه عمل پوشاندند.
84 سال پيش، بانك ملي ايران در تحقق يك آرمان ملي تاسيس گرديد كه فراتر از تشكيل يك موسسه اقتصادي بود، افتتاح بانك همانگونه كه انتظار مي رفت به امتيازات مختلف موسسات اقتصادي بيگانه پايان داد و اين موسسه توانست با به كار انداختن منابع عظيم مالي ، جمع آوري سپرده هاي مردم و بكارگيري آن ها در بخش هاي توليدي ، كشاورزي و صنعت گام هاي ارزنده اي بردارد و به وسعت و قدرتي كه لازمه هدايت سياست پولي و بانكي كشور است، برسد. بانك ملي ايران كه با سازماني محدود و تعداد اندك كاركنان خود آغاز به كار نمود، پس از گذشت 84 سال اكنون به موسسه اي عظيم و سترگ تبديل شده و توانسته است رسالت بزرگ اهداف بانكداري كشور را فراتر از گذشته به عهده گيرد و در هدايت و پيشبرد برنامه هاي اقتصادي دولت نقشي مستقيم ، موثر و آشكار داشته باشد.
جايگاه رفيع بانك ملي ايران و آنچه تاكنون توانسته است بدست آورد، بدون ترديد محصول تلاش و زحمات نيروي انساني، انديشه هاي خلاق، ساختار تشكيلاتي و نظام مندي است كه از ابتدا در اين بانك وجود داشته و در كنار سرمايه و عوامل فيزيكي ديگر بستر ساز بهره وري و پيشرفت روز افزون بانك بوده است. پيشينيان ما با سخت كوشي ، مسئوليت شناسي و صداقت پشتوانه غني و نيرومند اعتماد مردمي را براي بانك ملي ايران كسب نمودند و اين پيشينه پربار و ارزشمند پس از سال ها هنوز به عنوان امين مردم ايران ، ارزنده ترين دستاورد اين بانك است كه در فكر هر ايراني نقش بسته است.
امروز كه 134 سال از نخستين پيشنهاد تاسيس بانك ملي ايران مي گذرد ، اين موسسه عظيم اقتصادي با ايفاي مسئوليتي بي نظير و در جايگاه بازوي اقتصادي دولت افتخار دارد با دارا بودن 3500 شعبه و برخورداري از 42000 نفر پرسنل متعهد و تلاشگر ، عليرغم تنگناها و محدوديت هاي ناشي از تحريم هاي بين المللي ، رقابت هاي بعضاً غير متعارف و رفتارهاي غير منصفانه و سطحي نگرانه برخي رسانه هاي نوپا، حلاوت و شيريني خدمت را همواره در كام مردم حق شناس ما بنشاند و ضمن پرهيز از منفعت طلبي صرف سازماني، در همه عرصه هاي اقتصادي ، فرهنگي و اجتماعي نماد اطمينان و آسودگي خاطر براي هموطنان عزيز باشد.

 

* بزرگترین نظام بانکی اسلامی در جهان
بنکر در سال 2010 در گزارشی بانک ملی ایران را با بیش از ۴۰ میلیارد دلار دارائی بزرگترین بانک اسلامی در جهان شناخته است. این بانک در گزارش سال گذشته بنکر نیز همین رتبه را به خود اختصاص داده بود.
این گزارش در ادامه نظام بانکی ایران را بزرگترین نظام بانکی اسلامی در جهان معرفی کرده است. ارزش کل دارائی های بانکی اسلامی در ایران در همین سال ۳۱۴.۸۹ میلیارد دلار اعلام شده است که این رقم بیش از دو برابر دارائی های بانکی اسلامی در دومین بانکداری اسلامی یعنی عربستان است.
ارزش کل دارائی های بانکی اسلامی در عربستان ۱۳۸.۲ میلیارد دلار اعلام شده است. مالزی نیز با ۱۰۲ میلیارد دلار دارائی در رتبه سوم قرار گرفته است.
همچنین کشورهای امارات با ۸۵ میلیارد دلار، کویت با ۶۹ میلیارد دلار، بحرین با ۴۴.۸ میلیارد دلار، قطر با ۳۴.۶ میلیارد دلار، ترکیه با ۲۲.۵ میلیارد دلار، انگلیس با ۱۸.۹ میلیارد دلار و بنگلادش با ۹.۳ میلیارد دلار به ترتیب در رتبه های چهارم تا دهم قرار گرفته اند.

*بانک ملی بالانشین بانکداری ایران
در خرداد ماه امسال رتبه اول مجموع کل سپرده ها و تسهیلات اعطایی بانک های تجاری کشور متعلق به بانک ملی ایران بود.
این بانک با سهم 26.7 درصدی از کل، رتبه اول مجموع کل سپرده ها را در میان بانک های تجاری در اختیار دارد . بر اساس این گزارش ، بانک ملی ایران در پایان خرداد ماه امسال با 27 درصد سهم در مجموع سپرده های موثر اعم از سپرده های بلند مدت، کوتاه مدت، پس انداز و جاری، بین بانک های تجاری بیشترین سهم را دارا بود و در رتبه اول قرار داشت و مانده مجموع سپرده های موثر بانک ملی ایران نسبت به پایان سال گذشته به میزان 10.8 درصد رشد داشته است.
این گزارش حاکی است بانک ملی ایران در مدت مذکور در سپرده قرض الحسنه جاری با سهم 26.4 درصدی ، در سپرده قرض الحسنه پس انداز با سهم 28.5 درصدی ، در سپرده سرمایه گذار ی بلند مدت با سهم 31 درصدی و در سایر سپرده های دیداری شامل بستانکاران موقت و … با سهم 38.2 درصدی از کل، رتبه اول بانک های تجاری را در اختیار دارد.
همچنین بانک ملی ایران در مجموع سپرده های بخش خصوصی با سهم 27.4 درصدی از کل در رتبه اول بانک های تجاری کشور قرار دارد و مانده سپرده مذکور این بانک نسبت به پایان سال گذشته میزان 7.9 درصد افزایش داشته است.
عملکرد بانک ملی ایران در زمینه تسهیلات نیز در خرداد ماه امسال جالب توجه است به طوری که بیشترین تسهیلات پرداختی بانک های تجاری توسط این بانک پرداخت شده است.
همچنین این بانک در پایان خرداد ماه امسال با دارا بودن سهمی معادل 27.9 درصد از کل، حائز رتبه اول تسهیلات اعطایی میان بانک های تجاری است.
بانک ملی ایران در مجموع سهمیه ابلاغی تسهیلات زودبازده این بانک از ابتدای طرح تا پایان تیرماه 1391 مبلغ 77 هزار و 416 میلیارد و 313 میلیون ریال پرداخت کرده است .
این بانک ظرف سال 90 موفق به پرداخت نه هزار و 777 میلیارد و 412 میلیون ریال تسهیلات زودبازده به بخش های مختلف اقتصادی، شده است.
همچنین بانک ملی ایران در بخش طرح تعویض خودروهای فرسوده سبک و سنگین تعداد 89 هزار و 136 فقره تسهیلات به مبلغ 6 هزار و 423 میلیارد و 249 میلیون ریال از ابتدای طرح تا پایان تیرماه 1391 پرداخت کرده است.
از سوی دیگر این بانک طی سه ماهه اول سال جاری، مبلغ چهار هزار و 676 میلیارد و 148 میلیون ریال تسهیلات قرض الحسنه به 284 هزار و 175 نفر پرداخت کرد.
بیشترین تسهیلات پرداخت شده مربوط به ازدواج و تهیه جهیزیه بود که بر این اساس 75 هزار و 81 نفر از جوانان کشور از تسهیلاتی به مبلغ حدود دو هزار و 364 میلیارد ریال بهره مند شدند.
همچنین بانک ملی ایران در این مدت بالغ بر 924 میلیارد ریال تسهیلات قرض الحسنه کارگشایی به 160 هزار و 949 نفر، بیش از 490 میلیارد ریال تسهیلات قرض الحسنه خود اشتغالی به 11 هزار و 969 نفر و حدود 285 میلیارد ریال تسهیلات قرض الحسنه رفع احتیاجات ضروری به 11 هزار و 286 نفر پرداخت کرد.
پرداخت تسهیلات قرض الحسنه به جانبازان، دانشجویان و خانواده شهدا و تسهیلات قرض الحسنه درمان بیماری و مسکن از دیگر فعالیت های بانک ملی ایران طی سه ماهه اول سال جاری بوده است.

*پرداخت بیشترین وام قرض الحسنه
بانک ملی ایران در پایان اسفندماه سال 90 ، حدود 8 درصد بیش از منابع قرض الحسنه پس انداز خود را تسهیلات قرض الحسنه پرداخت کرد.
خالص مانده منابع قرض الحسنه پس انداز این بانک پس از کسر الزامات قانونی در پایان اسفندماه سال گذشته ، 38 هزار و 913 میلیارد ریال بود که بانک ملی ایران به عنوان بیشترین پرداخت کننده تسهیلات قرض الحسنه در سیستم بانکی کشور، مبلغ 41 هزار و 922 میلیارد ریال در این مدت تسهیلات قرض الحسنه پرداخت کرد و در نتیجه حدود 108 درصد از منابع قرض الحسنه پس انداز خود را صرف پرداخت تسهیلات قرض الحسنه کرد.
بر این اساس بانک ملی ایران طی سال 90 توجهی ویژه به پرداخت تسهیلات خرد به هموطنان گرامی داشت به طوری که حدود 5 هزار میلیارد ریال تسهیلات قرض الحسنه رفع احتیاجات ضروری ، نزدیک به 9 هزار میلیارد ریال تسهیلات قرض الحسنه ازدواج و تهیه جهیزیه و حدود 3 هزار میلیارد ریال تسهیلات قرض الحسنه خود اشتغالی مورد حمایت دولت و مشاغل خانگی پرداخت نمود.

*برترین شرکت کشور
در رتبه بندی 100 شرکت برتر کشور که برای چهاردهمین سال پیاپی از سوی سازمان مدیریت صنعتی کشور صورت می گیرد، در شاخص اشتغالزایی نیز نام این بانک در میان 5 شرکت برتر کشور قرار دارد.
بانک ملی ایران در سال 90، تعداد 199 هزار و 383 فقره تسهیلات اشتغال زا به مبلغ 89 هزار و 597 میلیارد ریال پرداخت کرد.
بیشترین تسهیلات پرداختی این بانک در جهت اشتغال زایی مربوط به سرمایه در گردش واحدهای تولیدی بوده که بر این اساس مبلغ 68 هزار و 307 میلیارد ریال به این بخش پرداخت شده است.
در عین بانک ملی ایران در سال گذشته حدود 10 هزار میلیارد ریال تسهیلات زودبازده، نزدیک 9 هزار میلیارد ریال تسهیلات به طرح های نیمه تمام، بالغ بر یک هزار و 400 میلیارد ریال تسهیلات قرض الحسنه ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی و بیش از یک هزار و 400 میلیارد ریال تسهیلات خود اشتغالی و کسب و کار خرد پرداخت کرده است.
بانک ملی ایران در سال 90، مبلغ 204 هزار و 866 میلیارد ریال به بخش های مختلف اقتصادی تسهیلات پرداخت کرد.
بیشترین تسهیلات پرداختی این بانک در سال گذشته به بخش صنعت و معدن بود به طوری که 40 هزار و 679 فقره تسهیلات به ارزش 76 هزار و 792 میلیارد ریال تسهیلات به این بخش پرداخت شد.
بانک ملی ایران در سال 90 همچنین به بخش کشاورزی مبلغ 11 هزار و 60 میلیارد ریال، به بخش ساختمان مبلغ 2 هزار و 714 میلیارد ریال، به بخش مسکن مبلغ 15 هزار و 351 میلیارد ریال، به بخش بازرگانی مبلغ 42 هزار و 352 میلیارد ریال،‌ به بخش خدمات مبلغ 51 هزار و 626 میلیارد ریال و به بخش صادرات مبلغ 4 هزار و 971 میلیارد ریال تسهیلات پرداخت کرده است.

*پیش بسوی بانکداری الکترونیک
در حال حاضر بانک ملی در راستای اهداف دولت الکترونیک و با هدف تسهیل امور بانکی مشتریان خود با توجه به حجم درخواست‌ها در شعب، از نظر کانال های مختلف الکترونیکی دریافت و پرداخت (تلفنبانک، موبایل بانک، POS، ATM و …) در مقایسه با بانک های رقیب خدمات خوب و قابل قبولی را ارائه می کند بطوری که در زمینه اجرایی کردن طرح هدفمندسازی یارانه ها در قالب فراهم نمودن بسترهای نرم افزاری و سخت افزاری لازم جهت پرداخت بالغ بر 25 درصد وجوه یارانه ای کشور از جمله مواردی است که مورد تقدیر قرار گرفته است.
مبلغ تراکنش پایانه های فروش بانک ملی ایران در اسفندماه 90 نسبت به متوسط سال 89 ، بالغ بر 1178 درصد رشد داشت.
مبلغ تراکنش پایانه های فروش این بانک طی اسفندماه سال گذشته بالغ بر 76 هزار و 631 میلیارد ریال بود. این در حالی است که تعداد تراکنش دستگاه های مذکور نیز در همین ماه 33 میلیون و 584 هزار و 514 عدد بود که نسبت به متوسط سال 89، رشد 366.55 درصدی را نشان می دهد.
لازم به ذکر است تعداد پایانه های فروش بانک ملی ایران در اسفندماه 90 ، به 384 هزار و 75 دستگاه رسید که درصد رشد آن نسبت به متوسط سال 89، 74.35 درصد بود.
کارت های الکترونیکی صادره بانک ملی ایران در پایان سال 90 نسبت به متوسط سال 89، دارای رشد 22.34 درصدی بوده است.
مجموع کارت های صادره الکترونیکی این بانک در پایان سال گذشته به عدد 28 میلیون و 161 هزارو 238 عدد رسید. بر این اساس تعداد ملی کارت های صادره این بانک در پایان سال 90، به 22 میلیون و 669 هزار و 421 عدد رسید که دارای رشد 13.64 درصدی نسبت به متوسط سال 89 بود، همچنین کارت های هدیه صادره بانک ملی ایران در مدت مذکور به رقم 4 میلیون و 691 هزار و 819 عدد رسید که نسبت به دوره مورد بررسی 106.33 درصد رشد داشت. در عین حال بانک ملی ایران تا پایان سال 90، حدود 800 هزار عدد کارت اعتباری صادر کرد.
با توجه به اجرای طرح تحول در بانک ملی ، و اجرای آن برای حفظ جایگاه این بانک به نظر می رسد در سیستم بانکی، بانک ملی سکان دار شبکه بانکی ایران است. اگرچه این بانک نخستین بانک ایرانی به شمار نمی آید ولی از اعتماد عمومی جامعه برخوردار است.