تبليغات و جوايز قرضالحسنه؛ قدرداني يا تطميع براي سپردهگذاري؟
خبرگزاري فارس: با نزديك شدن به موعد دوم قرعهكشي حسابهاي قرضالحسنه، بانكهاي كشور با هدف افزايش منابع قرضالحسنه خود با توسل به تبليغات جذاب و رؤيايي سعي در تحريك مردم به سپردهگذاري در اين حسابها دارند.
به گزارش خبرنگار اقتصادي باشگاه خبري فارس "توانا " همزمان با نزديك شدن به موعد دوم قرعهكشي حسابهاي قرضالحسنه پسانداز در سيستم بانكي كشور طي سال جاري، بانكها از راههاي مختلف به خصوص با تبليغات گسترده در صدا و سيما و با اعلام جوايز پرداختي به سپردهگذاران اين حسابها سعي در جذب سپردههاي قرض الحسنه دارند،البته اعلام اعطاي جوايز رنگارنگ به حسابهاي قرضالحسنه هميشه با اين عنوان همراه بوده است : "پاسخي به نيات خدا پسندانه شما "
اما با مراجعه به آمار منتشر شده توسط بانك مركزي ميتوان به راحتي به اين قضيه پي برد كه همواره اين جوايز بودهاند كه باعث افزايش حجم حسابهاي قرضالحسنه در بانكهاي كشور شدهآند و تاكنون راهكار مناسبي كه به معناي واقعي تحريك كننده "نيات خداپسندانه " مردم باشد، انديشيده نشده است.
بر اساس گزارش رسمي بانك مركزي سيستم بانكي كشور سه ماهه ابتدايي سال را در حالي پشت سر گذاشت كه از مجموع 10 هزار ميليارد تومان افزايش در سپردههاي غيرديداري، تنها 6 درصد آن متعلق به سپردهگذاريهاي قرضالحسنه و مابقي مربوط به سپردههاي سرمايهگذاري و با نيت گرفتن سود بود.
البته هيچ شكي نيست كه بر اساس سفارشات اكيد قرآن و ائمه، فعاليتهاي قرضالحسنه بايد در كشور گسترش يابد و ترديدي هم وجود ندارد كه گسترش اين شاخه از بانكداري باعث توسعه بانكداري اسلامي و رونق اقتصاد كشور خواهد شد. اما آيا تا كنون سيستم بانكي كشور به عنوان متولي اين امر، اقدام مناسبي را در جهت نيل به اهداف ذكر شده به نحوي كه منافع سپردهگذار و گيرنده تسهيلات فراهم شود، انجام داده است؟ ذكر اين نكته نيز ضروري است كه تأمين منافع براي دو طرف بايد به نحوي صورت پذيرد كه فعاليتهاي قرضالحسنه روح معنوي خود را حفظ كرده و شبهه بختآزمايي پيدا نكند.
در چندسال اخير سيستم بانكي توجه خاصي به اهميت "سپردهگذاري قرضالحسنه " پيدا كرده و سعي دارد مردم را به سپردهگذاري در اين حسابها ترغيب نمايد ولي به گفته بسياري از كارشناسان امور بانكداري اسلامي راهي كه بانكهاي كشور در اين سالها پيش گرفتند با معناي اصلي "قرضالحسنه " فاصله زيادي دارد.
به نظر ميرسد سپردهگذاران اين حسابها كه همان مردم هستند نيز از معناي واقعي و رسالت اصلي "قرضالحسنه " دور شده و يا بياطلاع هستند و بيشتر با نيت كسب جوايز و برنده شدن در اين حسابها سپردهگذاري مينمايند.
* حسيني هاشمي: جوايز فريبنده قرعهكشي بانكها ماهيت قرضالحسنه را كمرنگ كرده است
ازجمله منتقدان سيستم فعلي قرضالحسنه سيد بهاءالدين حسيني هاشمي مدير عامل فعلي بانك تات و مدير عامل سابق بانك سرمايه است كه در خصوص اعطاي جوايز رنگارنگ بانكها به سپرده گذاران قرض الحسنه، به خبرنگار فارس ميگويد: به اعتقاد بنده اگر بخواهيم اصالت قرضالحسنه را بدست آوريم بايد جوايز فريبنده را كه خيلي از مردم به خصوص آن دسته از افراد كه داراي فقر مالي هستند و جوايز مذكور آنها را مجبور به سپردهگذاري ميكند، كمرنگ كنيم.
وي افزود: فعاليتهاي قرضالحسنه با شيوه فعلي در بانكهاي كشور ماهيت و جايگاه قرضالحسنه را به خودي خود تضعيف كرده است.
مدير عامل بانك تات با تأكيد بر ضرورت اتخاذ راهكارهايي به منظور جبران نيت قرضدهنده، انجام قرعهكشي را به منظور اعطاي جوايز، نامناسب ميداند.
حسيني هاشمي اعطاي اولويتهايي در استفاده از تسهيلات قرضالحسنه، شريك كردن آنها در اجر و ثواب اين فعاليت و ارائه تسهيلات ديگري به سپردهگذاران را از عوامل جايگزين جوايز بانكها دانسته و ميگويد: بايد در اعطاي جوايز به موارد مندرج در قانون عمليات بانكي بدون ربا توجه كرد ولي متأسفانه رقابت بانكها در ارائه جوايز فريبنده از فرهنگ قرآني قرضالحسنه دور شده است.
البته با كمي تامل در گفتههاي مدير عامل بانك تات دوباره به اين نتيجه مي رسيم كه طي سالهاي اخير با توجه به تبليغات گسترده و رنگارنگ بانكها براي اعطاي جوايز به برندگان قرعهكشي حسابهاي قرضالحسنه؛ معناي اصلي اين سنت ديرينه و نيكو كه خداوند در قرآن به آن اشاره كرده است در سيستم بانكي و بين مردم كم رنگ شده است.
* در بخشش بخل نورزيد
حضرت علي (ع) در يكي از خطبههاي خود در نهجالبلاغه فرموده است: قرض دهي و كمك مالي به مؤمنان نيازمند، سبب حفظ عزت آنان شده و براي قرض دهنده هم دل بريدن از تعلقات دنيوي را به همراه دارد. اميرمؤمنان عليه السلام مي فرمايد: "در بخشش، بُخل نورزيد " كه خداي سبحان فرمود: اگر خدا را ياري كنيد، شما را پيروز مي گرداند و قدم هاي شما را استوار مي دارد و فرمود: كيست كه به خدا قرض نيكو دهد تا خداوند چند برابر عطا فرمايد و براي او پاداش بي عيب و نقصي قرار دهد؟
حضرت علي در ادامه ميفرمايد: درخواست ياري از شما به دليل ناتواني، و قرض گرفتن از شما براي كمبود نيست. او در حالي از شما ياري خواسته كه لشكرهاي آسمان و زمين در اختيار اوست و خدا نيرومند و حكيم است و در حالي از شما طلب وام دارد كه گنج هاي آسمان و زمين از آنِ اوست و خدا بي نياز و حميد است؛ بلكه مي خواهد شما را بيازمايد كه كدام يك نيكوكارتريد.
* خاوري: اهداي جوايز قرضالحسنه نوعي امر به معروف است
از طرفي ديگر رئيس شوراي هماهنگي بانكهاي دولتي در گفتوگو با خبرنگار فارس اهداي جوايز به سپردهگذاران قرضالحسنه را نوعي قدرداني ميداند و اين موضوع را مطلوب ارزيابي و به تلاشهاي سيستم بانكي كشور به منظور گسترش سنت قرضالحسنه، اشاره ميكند و ميگويد: قرضالحسنه دو جنبه دارد كه اولين مورد داشتن روحيه تعاون و همكاري است به اين معني كه قرض دهنده به نيت خير به قصد همكاري براي كمك به افراد گرفتار اين كار را انجام ميدهد.
به گفته وي جنبه دوم، عمل نيكي است كه قرضدهنده انجام ميدهد و نبايد بدون پاداش بماند چرا كه به هر حال هر انساني نيازمند به تشويق است.
وي افزود: در اين زمينه كاري كه بانكها در قالب اعطاي جوايز انجام ميدهند، تشويق و ترغيب افراد به انجام عمل خير است كه در واقع ميتوان گفت اين كار يك نوع امر به معروف است.
مديرعامل بانك ملي گفت: بانكها با اين كار افراد را به شركت در اين عمل خير ترغيب ميكنند، بنابراين جوايز در واقع قدرداني از افراد نيكوكار به حساب ميآيد نه پاداش آنها.
مديرعامل بانك ملي، اعلام جوايز را نويد قدرداني بانك از افراد نيكوكار و گسترش عمل خير ميداند و بر اين باور است كه بايد به اين نكته توجه ويژه داشت كه جوايز قرضالحسنه هر چه گستردهتر، مردميتر و عامه پسندتر باشد، بهتر است.
وي در خصوص تحت تأثير قرار گرفتن نيت سپردهگذاران با عطاي جوايز رنگارنگ بانكها، گفت: ارزيابي من اين نيست كه نيت فقط صِرف بردن جوايز باشد؛ بلكه به نظر من در حال حاضر رشد عقلاني جامعه به جايي رسيده است كه عمل خير و كمك به همنوع را درك ميكند.
خاوري با اشاره به صندوقهاي قرضالحسنه موجود در جامعه، تصريح كرد: با اين وجود ميبينيم كه مردم آگاه و رشيد تنها به دنبال انجام عمل خير هستند.
* اقدام بانك مركزي براي ضابطهمند كردن جوايز قرضالحسنه
به گزارش فارس در سالهاي اخير تلاشهاي مثبتي از سوي بانك مركزي به منظور ساماندهي به وضعيت جذب سپرده، قرعهكشي و اعطاي تسهيلات قرضالحسنه توسط بانكها صورت گرفته است.
بانك مركزي در آخرين روز از فروردين ماه سال 86 طي ابلاغيهاي به بانكها سقف 25 ميليون تومان را براي جوايز قرض الحسنه تعيين كرد.
بر اساس ابلاغيه بانك مركزي دريافت سپرده قرض الحسنه و پرداخت وام قرضالحسنه براي رفع نيازهاي ضروري قابل انجام است و بر اين اساس سپردهگذاري در اين امر بدون انتظار دريافت سود و يا قبول تبعات ناشي از كاهش ارزش سپرده ناشي از تورم با قصد قربت و كمك و مساعدت به نيازمندان انجام مي شود. روشهاي تشويق و قدرداني از سپردهگذاران بدون ورود به ترويج جلوههاي مادي و رقابتهاي ناسالم بانكي و براساس دستورالعمل بانك مركزي قابل اجرا خواهد بود.
بر اساس ابلاغيه بسته سياستي - نظارتي شبكه بانكي سال 1387 توسط بانك مركزي، ضوابط تشويق سپرده گذاران قرضالحسنه، نوع جوايز و نحوه تبليغ با هماهنگي بانك مركزي انجام مي شود. حداكثر ميزان جايزه 250 ميليون ريال جوايز ثابت خواهد بود. قرعه كشي كليه بانك ها به طور همزمان و دو بار در سال مجاز خواهد بود.
به هرترتيب با تمام اقدامات انجام شده و گامهاي مثبت سيستم بانكي كشور در جهت بهبود وضعيت قرضالحسنه، هنوز هم نميتوان به طور كامل ادعا كرد كه توفيقات كاملي در خصوص تطبيق نيات مردم با آنچه در آيات و روايات و احاديث ذكر شده، حاصل شده باشد.
به گزارش فارس تبليغات گستردهاي كه بانكها به منظور جذب سپردههاي قرضالحسنه در روزهاي اخير شروع كردهاند گواهي است بر همين مطلب و در صورت تداوم اين روند هرچند نظام قرضالحسنه كشور با شكوفايي و رونق مواجه ميشود اما نكته اصلي در اين ميان يعني همان "نيات خداپسندانه " كمافيالسابق باقي خواهد ماند.
گزارش از: فاطمه محمدي
انتهاي پيام/م
با مدعی مگوئید اسرار عشق و مستی